25 marca 2025 r. Bardzo często zdarza się, że sprawca popełnia dwa lub więcej przestępstw zanim zapadnie wyrok za którekolwiek z nich. W takiej sytuacji kara łączna pozwala na połączenie w jednym wyroku wszystkich kar orzeczonych za poszczególne przestępstwa. W ten sposób bardzo często ostateczna kara okazuje się być korzystniejsza niż zsumowane kary jednostkowe. Warto jednak wiedzieć, czym dokładnie jest kara łączna, kiedy i w jakim wymiarze orzeka ją sąd, czym się przy tym kieruje, a także, jaki jest tego cel. Wszystkie te informacje niezbędne są do prawidłowego sporządzenia wniosku o  połączenie kar.

Czym jest kara łączna i kiedy sąd ją orzeka?

Kara łączna to instytucja, która pozwala na połączenie dwóch lub więcej kar za przestępstwa popełnione przez tego samego sprawcę. Karę łączną uznaje się za instrument integracji odpowiedzialności karnej za poszczególne przestępstwa przypisane sprawcy. W orzecznictwie sądów powszechnych podkreśla się, że kara łączna jest pewnego rodzaju podsumowaniem dotychczasowej działalności przestępczej skazanego (wyrok Sądu Apelacyjnego w Katowicach z 6 grudnia 2018 r., sygn. akt: II AKa 532/18).

Zgodnie z art. 85 §1 kodeksu karnego jeśli sprawca popełnił dwa lub więcej przestępstw, zanim zapadł pierwszy wyrok, a wymierzone kary są tego samego rodzaju albo podlegają łączeniu, sąd orzeka karę łączną. W takim przypadku sąd bierze za podstawę kary osobno wymierzone za zbiegające się przestępstwa.

Wiedzieć powinniśmy, że podstawowym warunkiem zaistnienia zbiegu przestępstw i orzeczenia kary łącznej jest to, aby jeden sprawca popełnił co najmniej dwa czyny zabronione. Dodatkowo, musi to nastąpić przed wydaniem pierwszego, również nieprawomocnego wyroku.

Co istotne, w większości przypadków kara łączna przynosi korzyść sprawcy w zakresie wysokości orzeczonej kary. Jednakże nie możemy jej traktować jako premii przyznanej sprawcy ze względu na mnogość przestępstw. Za cel kary łącznej nie uznajemy jakiegokolwiek faworyzowania sprawców ani łagodzenia prawnokarnych konsekwencji czynów zabronionych, których dopuścił się sprawca (postanowienie Sądu Najwyższego z 30 sierpnia 2022 r., sygn. akt: III KK 286/22; wyrok Sądu Apelacyjnego w Krakowie z 13 lutego 2023 r., sygn. akt: II AKa 357/22).

Jakie są cele orzekania kary łącznej?

Jeśli chcemy dowiedzieć się, jakie są cele orzekania kary łącznej, zwrócić powinniśmy szczególną uwagę na art. 85a kodeksu karnego. Zgodnie z jego brzmieniem przy orzekaniu kary łącznej sąd bierze przede wszystkim pod uwagę to, w jaki sposób kara oddziałuje na społeczeństwo. Ponadto, sąd uwzględnia także cele zapobiegawcze, które kara ma osiągnąć w stosunku do skazanego.

Oznacza to, że wymierzając karę łączną sąd kieruje się względami prewencji ogólnej i szczególnej. Pierwsza z nich odnosi się do ogółu społeczeństwa i ma na celu zapobieganie popełnianiu przestępstw w ogólności – wysokość kar, a także karanie sprawców ma wskazywać na nieopłacalność popełniania przestępstw. Z kolei prewencja szczególna zapobiega popełnianiu kolejnych przestępstw przez tego samego sprawcę w późniejszym czasie.

Kara łączna – jakie okoliczności bierze pod uwagę sąd, gdy ją orzeka?

Gdy sąd wymierza karę łączną, bierze pod uwagę szereg okoliczności. Zaliczamy do nich przede wszystkim:

– liczbę popełnionych przestępstw – im sprawca popełnił ich więcej, tym surowszą karę wymierza sąd;

– rodzaj oraz podobieństwo zbiegających się przestępstw;

– czas popełnienia każdego z przestępstw, a w szczególności to, czy sprawca popełnił je w niewielkich odstępach czasu;

– motywację sprawcy;

– rodzaj naruszonego dobra;

– liczbę i zbieżność pokrzywdzonych;

– przebieg procesu resocjalizacji.

Sądy w swoich orzeczeniach przyjmują, że łączne uwzględnienie wszystkich przesłanek i łączonych kar pozwala na prawidłowe ukształtowanie wymiaru kary łącznej (wyrok Sądu Apelacyjnego w Szczecinie z 9 czerwca 2022 r., sygn. akt: II AKa 18/22).

W jakim wymiarze sąd orzeka karę łączną?

To, jaki maksymalny wymiar może mieć kara łączna, określa art. 86 kodeksu karnego. Wiedzieć powinniśmy, że sąd wymierza karę łączną w granicach pomiędzy powyżej najwyższej orzeczonej kary za poszczególne przestępstwa do ich sumy. Kara łączna nie może przekroczyć jednak 810 stawek grzywny, 2 lat ograniczenia wolności i 30 lat pozbawienia wolności. Natomiast, jeśli najwyższą z kar wymierzonych za poszczególne przestępstwa jest kara 810 stawek dziennych grzywny, 2 lat ograniczenia wolności albo 30 lat pozbawienia wolności, sąd w takiej też wysokości wymierza karę łączną.

Zgodnie z powyższym dolna granica kary łącznej to najsurowsza z kar powiększona o co najmniej jedną jednostkę jej wymiaru. Z kolei górna granica kary łącznej to suma kar podlegających łączeniu. Jednocześnie ustawodawca określił jednak maksymalny wymiar, którego kara łączna nie może przekroczyć. Jest to 30 lat dla kary pozbawienia wolności, 2 lata dla kary ograniczenia wolności oraz 810 stawek dziennych grzywny.

Ustawodawca przewidział także dodatkowe zasady, gdy karą łączną jest kara grzywny. W takim przypadku sąd na nowo określa wysokość stawki dziennej w granicach pomiędzy 10 a 2 000 złotych. Natomiast, jeśli sąd orzekł chociaż jedną z kar grzywny podlegających łączeniu na podstawie przepisu przewidującego odpowiedzialność surowszą niż wynikająca z art. 33 § 1 kodeksu karnego (540 stawek dziennych), to kara łączna grzywny mieści się w granicach pomiędzy powyżej najwyższej z kar do ich sumy, ale nie może przekroczyć 4500 stawek dziennych.

Wiedzieć także powinniśmy, że gdy kara łączna to ograniczenie wolności, sąd na nowo określa obowiązki lub wymiar potrącenia wynagrodzenia.

Gdy najsurowszą karą za jedno ze zbiegających się przestępstw jest kara dożywotniego pozbawienia wolności, będzie ona również karą łączna. Natomiast kiedy zbiegają się dwie lub więcej kar 25 lat pozbawienia wolności, karą łączną może być karą dożywotniego pozbawienia wolności.

Kara łączna – przykłady

– Prokurator oskarżył Tomasza o to, że popchnął i kopnął staruszkę i spowodował u niej obrażenia na okres powyżej 7 dni. Dodatkowo, Tomasz zniszczył śmietnik oraz drzwi wejściowe do jednego z budynków oraz groził pozbawieniem życia Szymonowi K. i  jego żonie. Sąd wymierzył za te czyny kary kolejno: 1 roku, 8 oraz 6 miesięcy pozbawienia wolności. Następnie sąd połączył orzeczone kary, a kara łączna to 1 rok i 8 miesięcy pozbawienia wolności (wyrok Sądu Rejonowego w Giżycku z 30 lipcu 2024 r., sygn. akt: II K 173/24)

– Mateusz A. podrobił fakturę, aby sprzedać nieistniejący telefon i w ten sposób uzyskał za niego zapłatę od Karoliny S. Dodatkowo, Mateusz wystawił na sprzedaż fikcyjne przedmioty, za które otrzymał zapłatę, a następnie zerwał kontakt z kupującymi. Sąd skazał Mateusza na kary jednostkowe 4 oraz 6 miesięcy pozbawienia wolności. Orzeczona na ich podstawie kara łączna wyniosła 8 miesięcy pozbawienia wolności (wyrok Sądu Rejonowego w Nowym Sączu z 23 lipca 2024 r., sygn. akt: II K 103/24)

Jeśli potrzebują Państwo pomocy adwokata w Szczecinie do przygotowania wniosku o karę łączną, zapraszam do kontaktu.